serie vlaamse kunststeden

Printversie / pdf

Brugge - Gent - Antwerpen-
Brussel - Leuven - Mechelen

Doorheen de geschiedenis hebben Vlaanderen en Nederland lange tijd deel uitgemaakt van één staatkundig geheel en tot tweemaal toe is een opstand uitgemond in een aanvankelijk onbedoeld resultaat: de scheiding tussen noord en zuid. Het kan dus niet anders of wij hebben veel gemeen met onze zuiderburen. Historizon biedt u een serie dagtochten aan naar de zes Vlaamse kunststeden waarin we op zoek gaan naar sporen van deze rijke gemeenschappelijke geschiedenis.

We beginnen in de oude handelsmetropool Brugge, parel aan de Bourgondische kroon. Daar gaan we op zoek naar de oorsprong van de nuchtere koopmansgeest. Of dacht u dat dat typisch Hollands was?
De macht verschoof nadien naar Gent. Daar blijken echter veel obstakels in de weg te liggen voor de ontwikkeling van een vrije markt; het verstikkende gildensysteem niet in de laatste plaats. Deze opstandige stad werd in 1540 zwaar gestraft door Keizer Karel V. Eén van de gevolgen van deze straf was het verdwijnen van de macht van de gilden waardoor de economie kon opleven. De godsdiensttroebelen, die culmineerden in de Beeldenstorm en korte tijd zelfs resulteerden in een Calvinistische Republiek, maakten aan deze economische heropleving abrupt een einde. Antwerpen kon daarentegen wel profiteren van deze situatie en werd tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) de grootste stad van de Nederlanden. Deze stad kan met recht de geboorteplaats van de vrije markt genoemd worden, omdat in die tijd de handelaren van Antwerpen een aantal praktijken invoerden die nu nog een deel van het economisch systeem vormen, zoals het aandeelhouderschap en de effectenbeurs.
In Brussel bezoeken we de scène waar de bestuurlijke geschiedenis plaats vond. Dankzij recente archeologische opgravingen kunnen we de restanten van het mythische paleis van Keizer Karel V op de Coudenberg, dat in 1731 is afgebrand, bezoeken. In augustus 1566 ontstaat in Brussel de Beeldenstorm. Vanuit deze stad waait de opstand over naar de rest van de Nederlanden. Willem van Oranje, die op dat moment in Brussel is, reageert op deze opstand door drie beeldenstormers op te hangen maar tegelijkertijd belooft hij het einde van de inquisitie. Dit is de ommekeer, hier beslist Willem van Oranje om zich definitief tegen de Spaanse koning te keren. Ondanks dat de officiële residentie van de Brabantse hertogen in Brussel was, bleef de eigenlijke macht lange tijd in Leuven. Reden te meer om deze prachtige universiteitsstad en haar gebouwen in Brabantse gotiek vervolgens te bezoeken. Ze zijn een bewijs van de bloeiende beeldhouwkunst uit de 15de eeuw.
Als laatste bezoeken we Mechelen, een prachtig historisch stadje op 25km van Antwerpen met het op één na hoogste aantal beschermde gebouwen van Vlaanderen, waaronder 4 UNESCO vermeldingen. Gedurende een korte periode in de 16de eeuw werden de Nederlanden zelfs van hieruit bestuurd. Die periode heeft bijgedragen aan een grote culturele bloei. We mogen dit stadje dus zeker niet missen!

Tijdens deze 6 stedentrips maakt u niet alleen kennis met de bestuurlijke en economische geschiedenis maar wordt er terecht aandacht besteed aan het rijke culturele erfgoed. Het Bourgondisch mecenaat spreekt namelijk nog steeds tot de verbeelding. De hertogen van Bourgondië hebben meer dan andere West-Europese vorsten gebruik gemaakt van artistieke creaties om hun imago op te hemelen. Maar de economische bloei van de Zuidelijke Nederlanden gaat ook gepaard met een doorbraak van de burgerlijke cultuur. De fabelachtige rijkdom die sommige handelaren konden verwerven maakte dat ook zij opdrachtgevers van kunst werden. Vlaanderen werd zo van de 11de t/m de 16de eeuw op het artistieke voorplan geplaatst. Niet voor niets worden deze zes steden dan ook gepromoot als de Vlaamse kunststeden. Een serie dagtochten voor wie van geschiedenis houdt.

De opbouw van deze dagen is als volgt:

  • Compleet verzorgde dag inclusief:
    • vervoer per luxe touringcar vanaf Rotterdam Alexander
    • ’s morgens en ’s middags koffie / thee
    • een verzorgde lunch
    • avondeten
    • alle toegangsgelden
  • Begeleiding door Vlaamse Kunsthistorica Maartje van der Laak
  • Bij elke tocht hoort een verzorgde Brochure met daarin uitgebreide achtergrondinformatie van de te bezoeken plekken. Deze brochure wordt exclusief door Historizon uitgegeven bij deze programma’s.

De prijs is € 139,- per dagtocht. Als u 3 of meer dagen boekt uit deze serie dan komt de prijs per dagtocht op € 129,-

Brugge

Datum: 4 maart 2010

Bij het huwelijk van Margaretha van Male (de dochter van de laatste graaf van Vlaanderen Lodewijk van Male) met Filips de Stoute (de zoon van de Franse koning) in 1369 kwamen wij onder het gezag van de Bourgondische hertogen: een nieuwe en bloeiende periode. We verkennen de verwezenlijkingen van deze hertogen alsook hun verblijfplaatsen. Een bezoek aan de praalgraven in het Bruggemuseum Onthaalkerk Onze Lieve Vrouw, waar ook een Madonnabeeld van Michelangelo te zien is, is inbegrepen. Daarna wandelen we in de voetsporen van internationale handelaars en bankiers. We verkennen het monetaire en handelsverleden van de stad: de Hanze, natiehuizen, patriciërswoningen en bankfilialen zoals het Huis Ter Beurze (dat zijn naam gaf aan het wereldwijde begrip “de beurs”) komen aan bod. Onderweg komen we voorbij tal van bezienswaardigheden zoals de Markt (Belfort en historische gevels), de Burg (Stadhuis, H.-Bloedbasiliek, Oude Griffie), de reien, de Vismarkt, het Europa-College en de vermaarde musea (Groeninge, Gruuthuse, Brangwyn). Het Oud Sint-Janshospitaal met het Memlingmuseum, het Begijnhof en het Minnewater sluiten het bezoek aan deze vroegere kosmopolitische stad af.

Gent

Datum: 8 april 2010

Na Brugge werd Gent al snel de grootste stad ten noorden van de Alpen. Haar koppige inwoners kregen het meermaals aan de stok met de gezagsdragers. Toch had geen enkele Gentenaar kunnen vermoeden dat zijn stad zo zwaar gestraft zou worden. Keizer Karel V heeft veel moeite gehad met zijn geboortestad maar kreeg haar uiteindelijk wel op de knieën. Of was het aan de strop? Want “stroppendragers” is sindsdien de bijnaam voor Gentenaren. Op deze dagtocht komt u midden in de turbulente zestiende eeuw terecht, de periode van de Spaanse overheersing. Het is de bloedige bladzijde van de inquisitie, de kerkelijke banvloeken en de terechtstellingen. De acteurs van deze revolutionaire tijd worden besproken, de gevolgen van hun daden zijn nog altijd zichtbaar in het stadsbeeld. We bespreken het opmerkelijke stadhuis, wandelen door het Prinsenhof, de oude haven en bezoeken de Sint-Baafskathedraal met het wereldberoemde “Lam Gods” van de gebroeders Van Eyck. Tenslotte staan we nog stil bij een recentere periode van de gemeenschappelijke Nederlandse geschiedenis. Gent heeft namelijk lang orangistische sympathieën gekoesterd tijdens en na de Belgische revolutie die in 1830 tot de onafhankelijkheid leidde. Deze stad kende veel voorname burgers (‘orangisten’) die openlijk bleven ijveren voor een hereniging tussen noord en zuid.

Antwerpen

Datum: 10 juni 2010

Keizer Karel V had, bedoeld of niet, met zijn straf de economie in Gent laten heropleven. Maar de Tachtigjarige Oorlog sleurde deze stad opnieuw de diepte in. Niet zo in Antwerpen. Tijdens de oorlog werd deze stad de grootste van de Nederlanden en ontwikkelde ze zelfs een economisch systeem dat wij vandaag nog kennen: de vrije markt.
De val van Antwerpen in 1585 veroorzaakte de feitelijke scheiding tussen de Zuidelijke en de Noordelijke Nederlanden, die met de Vrede van Münster in 1648 officieel werd bekrachtigd. Die gemeenschappelijke geschiedenis leidde ertoe dat onze ‘Vader des Vaderlands’ eerst in Antwerpen gouverneur was, dat de waarschijnlijke schrijver van het Wilhelmus een Antwerps burgemeester was, dat onze huidige koningin Beatrix nog altijd de titel van Burggravin van Antwerpen draagt, dat Erasmus van Rotterdam Antwerpen verschillende malen heeft bezocht, dat een zekere Maarten van Rossem in 1542 Antwerpen bedreigde en zo het uitzicht van deze stad in grote mate heeft bepaald, dat veel “Sinjoren”, zoals Antwerpenaren worden genoemd, eind 16de eeuw hun stad verlieten en zo mee aan de basis lagen van de gouden eeuw in de Noordelijke Nederlanden.
Wandelen in de historische binnenstad is genieten van acht eeuwen geschiedenis. De tocht voert ons door een wirwar van steegjes, pleinen en straten. Onderweg komen we klassiekers zoals het standbeeld van Brabo, de Gildenhuizen en het stadhuis tegen. De Onze-Lieve-Vrouwkathedraal met haar als kant uitgewerkte toren prijkt 123 meter hoog boven de stad uit en doet u verder lonken naar de 16de eeuwse Vlaeykensgang, een oase van rust in het drukke stadscentrum en naar tientallen andere plekjes waarvan u het bestaan nog niet vermoedde.

Brussel

Datum: 12 augustus 2010

In de middeleeuwen werd Brussel gedomineerd door het reusachtige Coudenbergpaleis. Dit architecturaal geheel groeide vanaf de 12de eeuw uit tot een van de mooiste en meest tot de verbeelding sprekende paleizen van Europa. Het was een hoofdresidentie van keizer Karel V. In februari 1731 werd dit prestigieuze gebouw zwaar beschadigd door een brand. Veertig jaar later werden de ruïnes gesloopt en werd het terrein geëffend voor de aanleg van het Koningsplein. De restanten vormen vandaag de archeologische site van de Coudenberg. Stap voor stap zullen we tijdens ons bezoek de gebouwen van het voormalige paleis van de Coudenberg ontdekken. We zullen wandelen onder de Koningsstraat en het Koningsplein en we zullen in de voetsporen treden van hoogwaardigheidsbekleders die hier te gast waren of in dienst stonden van de prinsen van de vroegere Nederlanden. We flaneren langs de ondergrondse Isabellastraat en ontdekken de hoofdgebouwen van het voormalige paleis, waarvan enkele als fundering dienen voor de paviljoenen van het Koningsplein. In het Hof van Hoogstraeten bewonderen we een selectie uit de mooiste archeologische voorwerpen die hier werden ontdekt. Dit gebouw was de woonplaats van Antoine de Lalaing, graaf van Hoogstraeten. Hij was één van de belangrijkste raadsheren van Keizer Karel V en diens tante, Margaretha van Oostenrijk. Omstreeks 1516-1517 laat hij er een gaanderij in gotische stijl bouwen. Deze wandelgang is bewaard gebleven en werd helemaal gerestaureerd.

In een tweede fase van ons bezoek aan Brussel staan we stil bij de onafhankelijkheid van België, nu 180 jaar oud. We passeren de prachtige Grote Markt en de Koninklijke Muntschouwburg waar na een opvoering van “De stomme van Portici” de gemoederen zodanig verhit raakten en uitliepen in een opstand. De Crypte op het Martelarenplein werd vervolgens gebouwd ter nagedachtenis van de kleine 500 slachtoffers die in september 1830 gestorven zijn voor deze strijd. Terloops stellen we ons de vraag of er nog Belgen zijn. Want "Belg" zijn, wat betekent dat nu eigenlijk? Wat is nu net het originele van het "Belgisch model" zoals het na de onafhankelijkheid tot stand kwam? En waarom is net dat model vandaag zo bedreigd? Bestaat België over enkele jaren nog?

Leuven

Datum: 14 oktober 2010

Ondanks dat de officiële residentie van de Brabantse hertogen in Brussel was, bleef de eigenlijke macht lange tijd in Leuven. Zo kreeg de Oude Markt al in 1150, toen de eerste stenen omwalling werd gebouwd, het marktrecht waardoor er economische activiteiten werden ontwikkeld. Tot drie maal per week werd er markt gehouden. Zo bleef deze plaats lange tijd hét economisch centrum van de stad. Jammer genoeg ontsnapten slechts enkele delen van de markt aan de bombardementen van de twee wereldoorlogen. Wederopbouw was noodzakelijk. Vandaag wordt de Oude Markt, vanwege zijn aaneenschakeling van kroegen, ook wel “De Langste Toog van Europa” genoemd. En waar er kroegen zijn, zijn er studenten. Of was het omgekeerd? De beroemde Leuvense universiteit, gesticht in 1425, kunnen we uiteraard niet overslaan. De vele gebouwen in Brabantse gotiek die deze Brabantse stad verder rijk is zijn een bewijs van de bloeiende beeldhouwkunst uit de 15de eeuw. Het adembenemende stadhuis dat, naar het schijnt, nog de invloed draagt van ene Victor Hugo is een hoogtepunt op onze wandeling. Maar Leuven is meer dan dat, ook de kever van de hedendaagse kunstenaar Jan Fabre op het Ladeuzeplein beschouwt men vandaag als kunst.

Mechelen

Datum: 9 december 2010

In de 16de eeuw werden de Nederlanden vanuit Mechelen bestuurd en de dames hadden het hier voor het zeggen! De tantes van Keizer Karel V, Margareta van Oostenrijk en Margareta van York, bestuurden niet alleen daadkrachtig, ze hadden geheel in Bourgondische traditie ook oog voor schoonheid. Mechelen beschikt dankzij hen over het op één na hoogste aantal beschermde gebouwen van Vlaanderen, waaronder 4 UNESCO vermeldingen! Deze wandeling leidt ons langs de belangrijkste historische gebouwen: de St.-Romboutskathedraal, de voormalige paleizen van Margareta van Oostenrijk en Margareta van York, de Koninklijke Beiaardschool, het Hof van Busleyden, de Sint-Petrus-en-Pauluskerk en het paleis van de Grote Raad. We mogen wel van geluk spreken dat deze monumenten er nog zijn want de Tachtigjarige Oorlog heeft ook hier veel leed aangericht. In juli 1585 viel ook Mechelen definitief in handen van de Spaansgezinde Alexander Farnese.

Grote Markt Antwerpen

Close-up Brabofontein

Brugge

Brussel

Brussel

Gent

Stadhuis Leuven

Leuven