HISTORIZON

Een terugblik naar het heden

dinsdag, 21 november 2017 11:47

Reis Indonesi√ę

We veren op als de naam van Simon Stevin valt. Hij blijkt de ontwerper te zijn van het kasteel van Jakarta in de VOC-tijd. En hoogst waarschijnlijk is ook het stadsontwerp van hem. Aan het woord is mevrouw Tamalia Alisjabana. Ze neemt ons mee door de ontwikkeling van de stad en vooral hoe de verschillende bevolkingsgroepen in de stad zijn gekomen met nog steeds aanwezige cultuur en architectuur in de stad. Een aantal aspecten waren voor ons al herkenbaar. Zo waren we met onze gids Hans Bonke al door de Chinese wijk Glodok gedwaald. Nauwe straatjes, rommelig, allemaal kleine handeltjes, maar vooral zulke vrolijke en vriendelijke mensen. Je wordt steeds toegelachen en de vrolijke groeten klinken overal. De oude Chinese Tempel is ook een bezienswaardigheid. Het is voor mij een beetje onbegrijpelijk wat de symbolen en riten betekenen maar het is  duidelijk dit het centrum is van de gemeenschap. Van baby's tot oude mensen, alles zit of speelt op het terrein.

Een andere wandeling bracht ons door het oudste gedeelte van Jakarta. De structuur van de stad is nog steeds herkenbaar aan het ontwerp wat Tamalia ons liet zien. De bebouwing en vooral het chaotisch verkeer is een nieuw element wat de stad wel wat chaotisch maakt. We zien prachtige gebouwen uit de 19e eeuw. Kolossale bankgebouwen en handelskantoren, vaak prachtig gerestaureerd. Erfgoed uit de koloniale periode. Wat verder naar de kust wordt het VOC-erfgoed zichtbaar. De enorme ruimtes van de werkplaatsen waar de ankers werden gerepareerd en allerlei werkzaamheden plaatsvonden die met de schepen verband hielden. Deze gebouwen zijn wel wat meer vervallen maar nog duidelijk herkenbaar. Hopelijk gaat tijdige restauratie dit erfgoed van verder verval behouden. De enorme hallen zijn nu in gebruik als feestzaal en disco's. Wat wel heel mooi bewaard is en gerestaureerd, zijn de voormalige pakhuizen van de VOC. Nu in gebruik als het maritieme museum. Ook een deel van de stadsmuur is hier nog goed zichtbaar. Weer een bewijs van de stelling dat restauratie alleen effectief is als er een bestemming voor het gebouw is. Op het terrein staat ook nog een verdedigingswerk met toren. Onze bus brengt ons dan naar een bijzondere haven. Hier liggen tientallen houten schepen aan de kade die op nog wat primitieve wijze geladen worden met stukgoed en de verbinding onderhouden tussen de verschillende Indonesische eilanden. Ik denk wel een uniek stukje maritiem erfgoed in de wereld. Op het centrale plein in de oude stad gebruiken we onze lunch in het bekende caf√© Batavia. Inmiddels weer in het koloniale tijdperk wandelen we naar het centraal station. Ook een prachtig bouwwerk en nog steeds als station in gebruik. Als laatste in deze tour bezochten we de Portugese buitenkerk. Lag net buiten de stad vandaar de naam buitenkerk. Het is een Nederlandse kerk maar omdat er veel Portugezen achtergebleven waren, kreeg de kerk deze naam. Een werkelijk prachtig bouwwerk in zeer goede staat en nog steeds voor de eredienst in gebruik. Prachtig meubilair en wat bijzonder is, is het bedelkind boven de preekstoel. Toch wat ongebruikelijk in Protestantse kerken. Maar het hoogtepunt vond ik wel het orgel uit 1870. Een prachtige kast met heel veel pijpen, maar een externe blaasbalg. Oorspronkelijk met de hand aangedreven, maar nu met een motortje. 

Na een prachtige en interessante dag wandelen we terug naar ons hotel, terwijl we ons verwonderen over de totale verkeerschaos met honderden brommers die zich onversaagd en massaal storten op elk stukje asfalt wat maar even zichtbaar is.

Gepubliceerd in Piet blogt
woensdag, 31 mei 2017 20:12

Wandelen langs de muur van Hadrianus

Was al wel een paar keer geweest in Housesteads Fort. Herinnerde het mij als wel een mooie plek. Een beetje druk en contouren van een Romeins Fort. Ik begrijp nu wat ik toen verkeerd deed. Met de auto of met de bus naar deze locatie, daar rondkijken en weer verder. En dat deden we nu heel anders. Een fantastisch idee van Herman  Vuijsje en Marian van Veen. We gaan wandelen. We beginnen een stuk westelijk van Housesteads, bezoeken het Fort en wandelen nog een stuk door. Superlatieven ontbreken mij. Adembenemend. Wat een wandeling. Herman en Marian kennen Allan Withworth goed. Hij heeft veel onderzoek gedaan aan de muur en er ook over gepubliceerd. Een echte kenner en hij ging vandaag ook met ons mee. 

Voor de wandeling zelf geldt dat alles wat ik er over zeg het nooit zal halen bij de werkelijkheid. De vergezichten, het steeds wisselende landschap en dat op een heerlijke zonnige dag. Met onze drie kenners hebben we ook de muur echt beleefd. Gebouwd op een klifrand met duizelingwekkende hoogten was er geen twijfel tot waar het Romeinse rijk liep. En dan de preciesheid van de bouw. Steeds om de Romeinse Mijl (zo'n kleine 1500 meter) een fort en daar tussen om de 500 meter een wachttoren. Je vindt het nog allemaal terug.

En Housesteads Fort zelf. Ja, als Allan er bij gaat vertellen dan ga je het echt begrijpen. Het badhuis met de verwarmde baden net buiten het Fort vanwege brandgevaar. Voor het Fort een dorpje waar de burgers woonden, winkels waren en werkplaatsen. En in het Fort de legerplaats voor de soldaten, de prachtige commandant woning, de opslagplaats voor het koren wat op een vernuftige wijze werd drooggehouden.

We hadden daar broodjes laten komen waardoor we weer aangesterkt de verdere wandeling konden maken. Zo mogelijk nog mooier. Hier en daar flink klimmen en dalen maar de moeite werd uitbundig beloond door de prachtige natuur.

Gepubliceerd in Piet blogt
dinsdag, 30 mei 2017 20:08

Hadrian's Wall, dag 1

Het duurde wel even voor we het schip af waren. De Britten zijn erg nauwkeurig met de paspoortcontrole. En dan zijn drie douaniers  niet veel voor een leegstromende boot. Maar we kwamen er en onze bus stond klaar.

Wij begonnen onze tocht bij Walls End. Een wat bijzondere naam voor ons beginpunt maar wel meteen een plek om goed in het verhaal te komen. Er heeft hier een groot fort gestaan waar zo'n 600 man gelegerd waren. De contouren waren goed te zien. En hier eindigde de muur want de rivier de Thyne nam hier de grensbewaking over verder naar de zee.

Vandaar de stad Newcastle door met soms op wonderlijke plekken opeens een stukje van de muur. Vaak gevonden bij nieuwbouw of graafwerkzaamheden. Maar het mooie begint buiten de stad. Het prachtig glooiende landschap in het frisse groen. En dan steeds restanten van de muur. Veel is afgebroken. Door de eeuwen heen gebruikt als steengroeve voor het bouwen van boerderijen en kerken. Herman Vuijsje en Marian van Veen konden er veel over vertellen.

Heel bijzonder was de ontmoeting met de Bataafse cohorte in het museum bij het Fort Chesters. Kennelijk werden de Batavieren zeer gewaardeerd. Hun deelname was semi vrijwillig. Belasting vrijdom gaf wel de verplichting om manschappen te leveren voor de Romeinse legioenen. Maar goed wij zagen hun herkenningstekens. Ook een cohorte uit Oost Nederland, waarschijnlijk Salland is daar geweest.

Het fort zelf, inclusief het badhuis met verwarmde baden was nog heel goed terug te vinden.

Ons laatste bezoek was aan een Mithras tempel. Deze ligt in een moerassig gebied en werd in een droge periode opeens zichtbaar. De tempel is toen blootgelegd. De originele altaarstenen staan nu in het museum in Newcastle, maar de geplaatste replica's geven een goed beeld van hoe het was. 

Veel bewondering weer voor de bouwkunst van de Romeinen. Er is ook hier wat afgesjouwd. En het is wat te gemakkelijk om te zeggen dat ze slaven genoeg hadden. Om dit alles te realiseren zijn ook heel veel vakmensen, ingenieurs, landmeters, bruggenbouwers, kunstenaars, etc. nodig.

Voldaan kwamen we aan in ons prachtig gelegen hotel in Gilsland. Engelser kan het niet.

Gepubliceerd in Piet blogt
maandag, 29 mei 2017 20:00

Op reis naar Hadrian's Wall

Vandaag op reis gegaan naar Engeland. Best wel bijzonder, een echte tijdreis. We varen zo'n half etmaal terug in de tijd. Van het drukke 21e-eeuwse  Amsterdam naar het begin van de jaartelling, de tijd van de Romeinen. Wat is nieuw. Ook zij bouwden een muur. Nu om de woeste Schotten buiten het Romeinse gebied te houden. Maar toch een muur. Sommige dingen zijn kennelijk van alle tijden.

Het is nu bijna een jaar geleden dat ik benaderd werd door de socioloog Herman Vuisje. Samen met de fotografe Marian van Veen hadden ze een prachtig boek samengesteld over deze muur. De Hadrians Wall. En het leek hun een goed plan als wij hier een reis van zouden maken. En soms is een plan ook echt een goed plan. Na een stevige voorbereiding nu op reis. Best ook wel comfortabel. Een speciale bus brengt ons van het centraal station in Amsterdam naar de terminal in IJmuiden. Daar aan boord. De kamers, of ik moet eigenlijk zeggen de hutten betrokken en dan een heerlijk buffet diner. Wat een keuze. Het is ook hier weer de kunst van het weglaten.

Daarna namen Herman en Marian ons mee in hun avonturen die ze beleefd hebben bij hun onderzoek naar de muur. Het zijn echte vertellers. Dat beloofd wat voor deze week. Ook de geschiedenis van de muur kwam langs. De keizer die het verordende. En dan gebeurde het ook. Ook veel Bataven waren hierbij betrokken. Daar weer de onmisbare relatie met onze landen. Deze inleiding gaat gevolgd worden door mooie bezoeken, wandelingen, ontmoetingen. Kortom een reis om naar uit te kijken. Maar eerst nog een paar uurtjes varen over een prachtig kalme zee. We reizen de zon achterna die langzaam steeds verder zakt naar de horizon van water.

Gepubliceerd in Piet blogt
woensdag, 03 mei 2017 19:49

Oranje tegen de Zonnekoning

We zijn op reis met Luc Panhuysen. Aanleiding is zijn nieuwe boek Oranje tegen de Zonnekoning. De machtigste man van Europa tegen een opkomende prins in een land waar het rampjaar nog nadendert. En toch, Willem III weet door diplomatie, geduld en vooral doorzettingsvermogen een Europese coalitie te smeden die de Zonnekoning tot staan brengt. Het gevolg is wel veel oorlog en naast de machthebbers staan ook twee vestingbouwers tegenover elkaar. Vauban tegen Menno van Coehoorn. 

Het zijn deze elementen die regelmatig terugkomen op deze reis. 

We begonnen in het fort Wierickerschans. Een prachtige plek in Hollands Groene Hart. Midden in de Waterlinie. Het was in deze omgeving dat de confrontatie tussen Lodewijk en Willem begon.

We reisden door naar Namen. Wat is er de eeuwen door om de stad gevochten. Waar Maas en Sambre samenvloeien. Een poort naar Duitsland, naar Frankrijk en naar de Noordelijke Nederlanden. Hoog boven de stad de citadel. Lijkt onneembaar maar verschillende keren veroverd. Bijzonder. Afwisselend in Nederlandse en Franse handen. Afwisselend versterkt door Vauban en van Coehoorn.

We bezochten het Citadel. Een mooie presentatie over de geschiedenis van de Citadel. Daarna een tocht ondergronds in het Citadel. Wat een werk is daar verzet!

Met de bus naar Dinant en na een mooie lunch inschepen voor een vaartocht naar het kasteel van Freyr. Over de Maas door een sluis, prachtige uitzichten.

Bij het kasteel van Freyr maakten vooral de tuinen indruk. Door de bijzondere aanleg tegen een helling is de omgeving als het ware in de tuin opgenomen waardoor die veel groter lijkt. Als je boven in de tuin staat lijkt het zelfs of de Maas door de tuin stroomt. Een bijzonder kunststuk van tuinarchitectuur.

We eindigden deze dag in Reims. In het donker liep ik nog even naar de kathedraal. Prachtig verlicht en indrukwekkend!!

Gepubliceerd in Piet blogt
zaterdag, 06 mei 2017 19:41

Paleis Het Loo

Het doet toch wel vreemd aan als je in de tuinen van het Loo opeens in de tuin des Konings een grote Franse lelie in het perk ziet liggen. Een eerbetoon van Willem III aan Lodewijk XIV? Nee zeker niet. Eerder het tegendeel. De Franse lelie komt voor in het Britse wapen. Want heel lang geleden heerste Engeland over een groot deel van Frankrijk. Denk maar aan de geschiedenis van Jeane d' Arc. En zo had Willem het recht, als koning van Engeland de Franse lelie te gebruiken.

We waren op het Loo op de laatste dag van onze reis over Oranje tegen de Zonnekoning. Nee het is geen Versailles, moet je ook niet willen vergelijken, maar wel heel aangenaam om er te zijn. Overzichtelijk maar toch ook prachtig. Ontworpen en ingericht door Daniel Marot klopt het helemaal. Barok tot in de kleinste details uiggevoerd. En in het paleis weten ze ook in alle ruimtes bloemstukken te plaatsen die volledig harmoniëren met de inrichting van die zaal.

Het was een waardige afsluiting. In dit paleis kwam de geschiedenis van Willem en Mary volledig tot z'n recht. Hun vertrekken, de schilderijen die vertellen, de familieportretten die ons hielpen om Willem III te plaatsen in de lijn van de Nassaus.

Ook van de stadhouders, koningen en koninginnen die na Willem III zijn gekomen is er een ruimte ingericht die steeds iets persoonlijks vertelt. De laatste waar een ruimte voor is ingericht is koningin Wilhelmina. Ontroerend is daar de "verzetstafel" die ze zelf heeft ingericht met foto's en aandenken van verzetstrijders uit de tweede wereldoorlog.

Met een toepasselijke princesselunch sloten we ons bezoek aan het Loo af en daarmee tevens deze mooie reis. Luc kreeg een staande ovatie voor zijn prestaties als reisleider en dat was ook echt verdiend!

Zover ik het kon waarnemen ging ieder voldaan en met een hoofd vol nieuwe indrukken weer huiswaarts.

Gepubliceerd in Piet blogt
vrijdag, 05 mei 2017 19:37

Brussel

De belangrijkste reden waarom wij Brussel hebben opgenomen in de reis is de Grote Markt. U zult zeggen: altijd mooi. Ja, maar dat het zo mooi is heeft alles te maken met Lodewijk de XIV. Zijn legers vielen in 1695 Brussel aan met een hevig bombardement op de benedenstad. We zagen een kogel hiervan nog in de binnenmuur van de Saint Nicolas kerk. De Grote Markt en honderden huizen brandden af. Direct werd het herstel ter hand genomen en binnen een paar jaar was er een nieuwe Grote Markt. Doordat er regels waren gesteld aan uiterlijk en te gebruiken materialen kreeg het het uiterlijk wat het nu heeft. Vooral de gilden presenteerden zich in prachtige versieringen die alle relatie hadden met hun beroepsgroep.

We bezochten het broodhuis, waar nu het stadsmuseum in is gevestigd. Onze gidsen lieten ons veel zien van de stadsgeschiedenis. Prachtige maquettes gaven een goed beeld van de ontwikkeling van de stad. 

Hierna de wandeling naar de bovenstad. Van oudsher het domein van de adel en het regeringscentrum. Het oorspronkelijk paleis op de Coudenberg is niet meer. Door brand grotendeels verwoest en later met de grond gelijk gemaakt. Of beter gezegd het maaiveld is aanzienlijk gestegen door al het puin wat hier kwam te liggen. Inmiddels is het een archeologische site waar de kelders en ondergrondse ruimten weer toegankelijk zijn gemaakt. Je krijgt een goede indruk van de enorme afmetingen van kapel en grote zaal. Bijzonder te bedenken dat in deze zaal ooit Karel V afstand deed van de troon leunend op Willem van Oranje. De Nassaus hadden ook een prachtig paleis in de bovenstad. Daarvan is alleen nog een stuk van de kapel over, die nu is geintegreerd in de grote biblotheek van Brussel.

Een bezoek aan de kathedraal mocht niet ontbreken. De prachtige gebrandschilderde ramen met historische taferelen. 

Bij het terugwandelen naar het centrum werd er aandacht gegeven aan de periode 1815 - 1830. De periode dat België en Nederland samen waren. Vooral 1830 is nog zichtbaar aanwezig. Ook hier weer verschil in visie. Waar Nederland spreekt over de Belgische opstand, spreken de Belgen over hun vrijheidsstrijd. De gesneuvelden worden dan ook als helden en martelaren herdacht. Het zijn juist deze confrontaties die de geschiedenis zo machtig interessant maken. En dat maakt ook dit soort reizen zo interessant omdat je die verschillende visies door lokale historici hoort vertellen.

Gepubliceerd in Piet blogt
donderdag, 04 mei 2017 23:30

4 mei in Frankrijk

We zijn op reis in Frankrijk. Vandaag 4 mei. Tijdens ons avondeten heb ik met de groep stilgestaan bij de 4 mei herdenking. Korte woorden en twee minuten stilte om 08.00 uur. Indrukwekkend en verbonden met Nederland. Even stilgestaan bij al die mensen die hun leven gaven. Velen in de strijd voor de vrijheid, maar ook burgers die hun plicht deden zoals ze dat innerlijk gedreven voelden en dat dan met de dood moesten bekopen.

We begonnen de dag in de tuinen van Versailles. De grootte, importantie en symboliek laten zich meer beleven dan beschrijven. Wat mij toch wel weer aangreep was dit. Lodewijk XIV had een minister van financiën. Deze was zeer succesvol en was zelf ook tot grote rijkdom gekomen. Hij had een paleis laten bouwen met prachtige schilderingen en een overweldigende tuinaanlag. Toen het gereed en toonbaar was gaf de minister een heel groot feest. Koning Lodewijk XIV was genodigd en eregast. Maar ....... de koning vond er wel wat van. Deze minister was wel erg hoog gestegen en waarschijnlijk voelde Lodewijk iets van jaloezie of misschien wel bedreiging. Dus de minister werd beschuldigd, gearresteerd en zat vervolgens 30 jaar in de gevangenis. Daar roemloos gestorven.

Maar Lodewijk deed meer. De architect, de kunstenaar en de tuinarchitect van de minister werden door Lodewijk overgenomen. En zo kwam Le Notre in dienst bij Lodewijk en legde de tuinen aan in Versailles. Een lastig verhaal maar het resultaat is geweldig!

Daarna reisden we naar Lille. Het eerste bouwwerk van Vauban, maar tevens zijn grootste resultaat. Van de vestingwerken is alleen de citadel over. De stadsmuren en bolwerken zijn voor het overgrote deel verdwenen bij de stadsuitbreiding. Onze gids gaf een prachtig beeld van de functie van het citadel en de rol van Vauban.

Vauban kon aan het werk gaan toen de legers van Lodewijk de stad Lille hadden ingenomen. In het begin was de bevolking erg tegen de nieuwe machthebber. De bezetting werd dan ook meer gebruikt om de bevolking onder de duim te houden dan zich op een externe vijand te richten. Maar toen bleek dat Frankrijk nu wel een grote en makkelijk toegankelijke markt was voor de producten uit Lille, toen doofde de weerstand snel uit. Niets menselijks was hun vreemd.

Gepubliceerd in Piet blogt
zaterdag, 11 maart 2017 21:00

Capitool

We hadden de terugreis met wat moeite later kunnen plannen zodat we de vrijdag nog een mooi en interessant programma konden doen. Eigenlijk was het programma van de vrijdag een samenvatting van het programma van de week. We waren op meerdere plekken geweest waar Marije dan aangaf dat bepaalde kunstwerken die daar thuishoorden nu in de Capitolijnse Musea stonden. Uit het gouden huis van Nero, uit de villa van Hadrianus en meer plaatsen. En nu zagen wij die kunstwerken ook in het echt. Ook keizer Marcus Aurelius, immens groot op zijn paard. Door de eeuwen heen bewaard gebleven omdat men lang dacht dat het keizer Constantijn was. En niemand durfde zijn beeld om te smelten. Het beeld van de stervende Galliër. En zo veel meer. Toch waren er twee andere elementen die er voor mij extra uitsprongen. De eerste is de prachtige zaal waar 60 jaar geleden het verdrag van Rome werd ondertekend door 6 landen. Het begin van de EEG. Voor Nederland met minister Luns. Een historische plek die later deze maand nog wel in het nieuws zal komen.

Maar het meest bijzondere vond ik wel te lopen en te staan op de plek waar volgens de archeologen Rome ooit begon. Nu prachtige gebouwen rond een door Michelangelo ontworpen plein, maar oorspronkelijk de plek waar drie tempels stonden. En de oudste daarvan is opgegraven, kun je omheen lopen, kun je aanraken. Voor mij toch wel weer een historische sensatie.

Voor het bezoek aan het Capitool hadden we nog van de oudheid genoten. De zuil van Trajanus, de markten van Trajanus en een prachtig zicht over het Forum Romanum. Je hebt er wel de uitleg en toelichting van Marije bij nodig, maar dan zie je ook heel wat meer dan alleen een hoop stenen. We stonden ook stil bij de meer recente geschiedenis, de eenwording van Italië in 1870. Groots, zeer groots (niet mooi) gesymboliseerd door het nationaal monument met Victor Emanuel hoog te paard.

Na ons bezoek aan het Capitool maakten we nog een interessante wandeling langs het theater van Marcellis, door de Joodse wijk en over het Tiber eiland. Een waardig slot van een prachtige reis en aan de reacties te horen van de deelnemers zijn we het hier wel allemaal over eens.

Gepubliceerd in Piet blogt
donderdag, 09 maart 2017 20:55

Tuinen van het Vaticaan

Voor mij ook de eerste keer. Een bezoek aan de tuinen van het Vaticaan. We hadden dat apart en exclusief geregeld. Even weg van de mensenmassa en met een gids door de tuinen. Onze Marije deed de vertaling waardoor het heel wat duidelijker werd dan het overigens goed bedoelde steenkolen Engels van de lokale gids. Een prachtige parkachtig aangelegde tuin met waterpartijen, fonteinen en verrassende doorkijkjes. Prachtig zicht op de Sixtijnse kapel en de St. Pieter. We zagen ook het gebouw waar de vorige paus, Benediktus XVI nu woont en radio Vaticaan. Een prachtig buitenverblijf van de Renaissance pausen met mozaïeken en fonteinen. We hebben met elkaar wel erg genoten van deze wandeling. Een stralende zon deed de dag aanvoelen als een heerlijke voorjaarsdag.

Na de koffie deden we de Vaticaanse musea. Marije had een route uitgestippeld langs een aantal hoogtepunten. Dat was wel erg plezierig want alles zien is ten ene male onmogelijk. Het slotakkoord was de Sixtijnse kapel. Ik ben hier al verschillende keren geweest maar het kleurrijke en zo sprekende kunstwerk van Michelangelo blijft altijd weer boeien. Wat een talent, maar ook wat een werkkracht en doorzettingsvermogen had deze man.

Door dit alles was de lunch een beetje verlaat maar juist daarom wel weer in alle opzichten een feestje. De broer en zus die dit restaurant exploiteren deden werkelijk al het mogelijke om het ons naar de zin te maken.

De St. Pieter was de volgende bestemming. De grootste kerk van de wereld. De imponerende omvang, de kunstwerken, de vloer, alles, alles is even prachtig. Dit laat zich moeilijk beschrijven, dit is echt iets wat je moet zien.

We wandelden langs de indrukwekkende Engelenburcht, gebouwd als mausoleum voor keizer Hadrianus naar de oude stad om ons diner te gebruiken.

Een dag vol van kunstwerken!!

Gepubliceerd in Piet blogt
Pagina 1 van 2