HISTORIZON

Een terugblik naar het heden

Piet blogt

Piet blogt (58)

In dit blog doet Piet Segers, oprichter van Historizon, verslag van zijn reizen en activiteiten voor Historizon. 

donderdag, 23 november 2017 10:07

De musea in Jakarta

Geschreven door

Jakarta en de musea

Verdeeld over meerdere dagen hebben we een aantal bijzondere Musea bezocht. In het algemeen gezegd is de inrichting redelijk eenvoudig en qua uitstraling en toegepaste technieken niet vergelijkbaar met wat we in Europa zien. Maar daarom niet minder aardig en zeker met een gids toch heel instructief. Bovendien zijn ze vaak gehuisvest in historische panden die op zich al heel bijzonder zijn.

Maritiem museum

Het Maritiem museum is gehuisvest in prachtig gerestaureerde VOC-pakhuizen met een heel mooie binnenplaats. Daardoor wordt je aandacht direct sterk naar het gebouw getrokken. Ook een stuk van de oude stadsmuur is hier goed zichtbaar. Waar je even je fantasie bij moet gebruiken is dat de zee in de VOC-tijd tot dicht bij de pakhuizen kwam. Nu ligt de zee toch een heel stuk weg.

De collectie van het museum bestaat uit veel modellen en foto's. Ook wel heel mooie maquettes. De meest aansprekende vond ik die van het eiland Onrust en die van het kasteel van Batavia. Zeker die van Onrust hielp erg om het eiland wat we later bezochten te begrijpen. Het museum gaat ook in op de nieuwere geschiedenis. Historische films zijn toch interessant om even naar te kijken. Op de bovenverdieping ook een kindermuseum wat met kleurrijke opstellingen de Indonesische sagen en legenden vertelt. Een stuk van de oude verdedigingswerken behoort bij het museum en is ook te bezoeken.

Historisch Museum Jakarta

Dit museum aan het centrale plein in de oude stad is gevestigd in het voormalige stadhuis. Ook een gebouw wat zeker van binnen en van buiten de aandacht trekt. Het behandelt de geschiedenis van Jakarta van de prehistorie tot de verzelfstandiging. Ontvangen door de directeur en rondgeleid door een ervaren gids kregen we een aardig beeld van deze stad. Vooral kaarten en schilderijen werkten verhelderend. Het pand kent ook een grote binnenplaats waar het erg levendig is met stalletjes. Van hier af kun je ook de historische gevangeniscellen bezoeken. 

Textiel Museum

We waren hier wat later. Uitgenodigd om een expositie te zien over geweven textiel uit Timor. Ook hier weer een prachtig pand, nu met een grote groenstrook aan de voorzijde en een heerlijke achtertuin. De vaste opstelling geeft een beeld van de traditionele textielproductie over heel Indonesië. De tijdelijke opstelling was gewijd aan de weeftechniek in Timor. Weefsters uit die streek gaven demonstraties. Werkelijke kunststukken werden geproduceerd. Een ontvangst door de directeur die onder het genot van koffie en lokale hapjes uitleg gaf over haar museum, completeerde het bezoek. 

Nationaal Monument

Beter bekend als Monas. Gebouwd in de Indonesische periode als een herinnering aan de verzelfstandiging in 1945. Imposant en op historische grond. Hier liet Daendels zijn troepen exerceren. De architectuur van het gebouw verwijst naar allerlei aspecten rond de verzelfstandiging. Wij komen na sluitingstijd, maar de hekken worden voor ons geopend en de bus mag ons voorrijden tot de trappen van het monument. Hier worden we opgewacht door onze gids die met ons de trappen op gaat. Bovenaan wacht de directeur op ons met een hartelijke begroeting. Op een stenen tribune in het gebouw zien we voor ons een gouden deur. Het volkslied klinkt, wat we staande aanhoren en dan opent zich de deur en wordt een radio zichtbaar waaruit de stem van Soekarno klinkt, die de onafhankelijkheid uit roept. Ietwat dramatisch maar toch ook wel imposant. We krijgen uitleg over het wapen van Indonesië, de Garoeda met veel symboliek. Met de lift gaan we naar het platform op de toren vanwaar we een fenomenaal uitzicht hebben over de stad. Van stadsgrens naar stadsgrens is 70 kilometer!! Naar beneden weer en via wat trappen komen we in een enorme hal. Vier wanden van elk 80 meter zijn gevuld met diorama's over de Indonesische geschiedenis. Van de prehistorie tot de 80er jaren van de vorige eeuw. Heel veel geweld, oorlogen, onderdrukking. De Nederlanders hebben hier wel veel geweld gebruikt. Op een bepaald moment voelde ik mij toch wel wat ongemakkelijk. Ik zei dat ook tegen de directeur, maar zij zei mij: "Dit is geschiedenis, ligt achter ons. Wij moeten naar voren kijken, de toekomst in". En dat is een houding die je hier algemeen tegenkomt: niet terugkijken, maar naar voren. Het lijkt of wij als Nederlanders veel meer met ons verleden worstelen dan de Indonesiërs dat doen. Om het museum heen staat nog een wand met sculpturen gemaakt door een Balinese kunstenaar.

De Plantentuin in Bogor

Deze botanische tuin kun je in de eigenlijke zin van het woord geen museum noemen, maar het geeft wel een beeld van de vegetatie in Indonesië. Ook hier weer historische grond. In het begin van de 19e eeuw aangelegd door de gouverneur die zo nu en dan de voortdurende zorgen in Batavia wilde ontvluchten. Vandaar de naam: Buitenzorg. Zijn paleis is nu in gebruik als buitenverblijf en ontvangstpaleis van de president. Dus ook hier weer parallellen. Op de dag dat wij er waren was de president van Afghanistan op bezoek. Daar kregen we nog wat van mee toen hij met zijn gastheer door de tuin werd rondgereden. Een prachtige tuin, vol bloemen en bijzondere bomen en planten. We hadden een geweldige gids die heel veel bijzonderheden en toepassingen wist te vertellen. En prachtig orchideeën in huis en ook in de tuin. Wel bijzonder, ze hebben hier geen kassen nodig om tropische planten te kweken. Eerder schaduw en verkoeling zoeken. Er is veel water in het park, vijvers en riviertjes, dat maakt het ook een heel aangename plek. Een heerlijke oase van rust en groen en even de hectiek van Jakarta vergeten. 

dinsdag, 21 november 2017 11:47

Reis Indonesië

Geschreven door

We veren op als de naam van Simon Stevin valt. Hij blijkt de ontwerper te zijn van het kasteel van Jakarta in de VOC-tijd. En hoogst waarschijnlijk is ook het stadsontwerp van hem. Aan het woord is mevrouw Tamalia Alisjabana. Ze neemt ons mee door de ontwikkeling van de stad en vooral hoe de verschillende bevolkingsgroepen in de stad zijn gekomen met nog steeds aanwezige cultuur en architectuur in de stad. Een aantal aspecten waren voor ons al herkenbaar. Zo waren we met onze gids Hans Bonke al door de Chinese wijk Glodok gedwaald. Nauwe straatjes, rommelig, allemaal kleine handeltjes, maar vooral zulke vrolijke en vriendelijke mensen. Je wordt steeds toegelachen en de vrolijke groeten klinken overal. De oude Chinese Tempel is ook een bezienswaardigheid. Het is voor mij een beetje onbegrijpelijk wat de symbolen en riten betekenen maar het is  duidelijk dit het centrum is van de gemeenschap. Van baby's tot oude mensen, alles zit of speelt op het terrein.

Een andere wandeling bracht ons door het oudste gedeelte van Jakarta. De structuur van de stad is nog steeds herkenbaar aan het ontwerp wat Tamalia ons liet zien. De bebouwing en vooral het chaotisch verkeer is een nieuw element wat de stad wel wat chaotisch maakt. We zien prachtige gebouwen uit de 19e eeuw. Kolossale bankgebouwen en handelskantoren, vaak prachtig gerestaureerd. Erfgoed uit de koloniale periode. Wat verder naar de kust wordt het VOC-erfgoed zichtbaar. De enorme ruimtes van de werkplaatsen waar de ankers werden gerepareerd en allerlei werkzaamheden plaatsvonden die met de schepen verband hielden. Deze gebouwen zijn wel wat meer vervallen maar nog duidelijk herkenbaar. Hopelijk gaat tijdige restauratie dit erfgoed van verder verval behouden. De enorme hallen zijn nu in gebruik als feestzaal en disco's. Wat wel heel mooi bewaard is en gerestaureerd, zijn de voormalige pakhuizen van de VOC. Nu in gebruik als het maritieme museum. Ook een deel van de stadsmuur is hier nog goed zichtbaar. Weer een bewijs van de stelling dat restauratie alleen effectief is als er een bestemming voor het gebouw is. Op het terrein staat ook nog een verdedigingswerk met toren. Onze bus brengt ons dan naar een bijzondere haven. Hier liggen tientallen houten schepen aan de kade die op nog wat primitieve wijze geladen worden met stukgoed en de verbinding onderhouden tussen de verschillende Indonesische eilanden. Ik denk wel een uniek stukje maritiem erfgoed in de wereld. Op het centrale plein in de oude stad gebruiken we onze lunch in het bekende café Batavia. Inmiddels weer in het koloniale tijdperk wandelen we naar het centraal station. Ook een prachtig bouwwerk en nog steeds als station in gebruik. Als laatste in deze tour bezochten we de Portugese buitenkerk. Lag net buiten de stad vandaar de naam buitenkerk. Het is een Nederlandse kerk maar omdat er veel Portugezen achtergebleven waren, kreeg de kerk deze naam. Een werkelijk prachtig bouwwerk in zeer goede staat en nog steeds voor de eredienst in gebruik. Prachtig meubilair en wat bijzonder is, is het bedelkind boven de preekstoel. Toch wat ongebruikelijk in Protestantse kerken. Maar het hoogtepunt vond ik wel het orgel uit 1870. Een prachtige kast met heel veel pijpen, maar een externe blaasbalg. Oorspronkelijk met de hand aangedreven, maar nu met een motortje. 

Na een prachtige en interessante dag wandelen we terug naar ons hotel, terwijl we ons verwonderen over de totale verkeerschaos met honderden brommers die zich onversaagd en massaal storten op elk stukje asfalt wat maar even zichtbaar is.

woensdag, 31 mei 2017 20:12

Wandelen langs de muur van Hadrianus

Geschreven door

Was al wel een paar keer geweest in Housesteads Fort. Herinnerde het mij als wel een mooie plek. Een beetje druk en contouren van een Romeins Fort. Ik begrijp nu wat ik toen verkeerd deed. Met de auto of met de bus naar deze locatie, daar rondkijken en weer verder. En dat deden we nu heel anders. Een fantastisch idee van Herman  Vuijsje en Marian van Veen. We gaan wandelen. We beginnen een stuk westelijk van Housesteads, bezoeken het Fort en wandelen nog een stuk door. Superlatieven ontbreken mij. Adembenemend. Wat een wandeling. Herman en Marian kennen Allan Withworth goed. Hij heeft veel onderzoek gedaan aan de muur en er ook over gepubliceerd. Een echte kenner en hij ging vandaag ook met ons mee. 

Voor de wandeling zelf geldt dat alles wat ik er over zeg het nooit zal halen bij de werkelijkheid. De vergezichten, het steeds wisselende landschap en dat op een heerlijke zonnige dag. Met onze drie kenners hebben we ook de muur echt beleefd. Gebouwd op een klifrand met duizelingwekkende hoogten was er geen twijfel tot waar het Romeinse rijk liep. En dan de preciesheid van de bouw. Steeds om de Romeinse Mijl (zo'n kleine 1500 meter) een fort en daar tussen om de 500 meter een wachttoren. Je vindt het nog allemaal terug.

En Housesteads Fort zelf. Ja, als Allan er bij gaat vertellen dan ga je het echt begrijpen. Het badhuis met de verwarmde baden net buiten het Fort vanwege brandgevaar. Voor het Fort een dorpje waar de burgers woonden, winkels waren en werkplaatsen. En in het Fort de legerplaats voor de soldaten, de prachtige commandant woning, de opslagplaats voor het koren wat op een vernuftige wijze werd drooggehouden.

We hadden daar broodjes laten komen waardoor we weer aangesterkt de verdere wandeling konden maken. Zo mogelijk nog mooier. Hier en daar flink klimmen en dalen maar de moeite werd uitbundig beloond door de prachtige natuur.

dinsdag, 30 mei 2017 20:08

Hadrian's Wall, dag 1

Geschreven door

Het duurde wel even voor we het schip af waren. De Britten zijn erg nauwkeurig met de paspoortcontrole. En dan zijn drie douaniers  niet veel voor een leegstromende boot. Maar we kwamen er en onze bus stond klaar.

Wij begonnen onze tocht bij Walls End. Een wat bijzondere naam voor ons beginpunt maar wel meteen een plek om goed in het verhaal te komen. Er heeft hier een groot fort gestaan waar zo'n 600 man gelegerd waren. De contouren waren goed te zien. En hier eindigde de muur want de rivier de Thyne nam hier de grensbewaking over verder naar de zee.

Vandaar de stad Newcastle door met soms op wonderlijke plekken opeens een stukje van de muur. Vaak gevonden bij nieuwbouw of graafwerkzaamheden. Maar het mooie begint buiten de stad. Het prachtig glooiende landschap in het frisse groen. En dan steeds restanten van de muur. Veel is afgebroken. Door de eeuwen heen gebruikt als steengroeve voor het bouwen van boerderijen en kerken. Herman Vuijsje en Marian van Veen konden er veel over vertellen.

Heel bijzonder was de ontmoeting met de Bataafse cohorte in het museum bij het Fort Chesters. Kennelijk werden de Batavieren zeer gewaardeerd. Hun deelname was semi vrijwillig. Belasting vrijdom gaf wel de verplichting om manschappen te leveren voor de Romeinse legioenen. Maar goed wij zagen hun herkenningstekens. Ook een cohorte uit Oost Nederland, waarschijnlijk Salland is daar geweest.

Het fort zelf, inclusief het badhuis met verwarmde baden was nog heel goed terug te vinden.

Ons laatste bezoek was aan een Mithras tempel. Deze ligt in een moerassig gebied en werd in een droge periode opeens zichtbaar. De tempel is toen blootgelegd. De originele altaarstenen staan nu in het museum in Newcastle, maar de geplaatste replica's geven een goed beeld van hoe het was. 

Veel bewondering weer voor de bouwkunst van de Romeinen. Er is ook hier wat afgesjouwd. En het is wat te gemakkelijk om te zeggen dat ze slaven genoeg hadden. Om dit alles te realiseren zijn ook heel veel vakmensen, ingenieurs, landmeters, bruggenbouwers, kunstenaars, etc. nodig.

Voldaan kwamen we aan in ons prachtig gelegen hotel in Gilsland. Engelser kan het niet.

maandag, 29 mei 2017 20:00

Op reis naar Hadrian's Wall

Geschreven door

Vandaag op reis gegaan naar Engeland. Best wel bijzonder, een echte tijdreis. We varen zo'n half etmaal terug in de tijd. Van het drukke 21e-eeuwse  Amsterdam naar het begin van de jaartelling, de tijd van de Romeinen. Wat is nieuw. Ook zij bouwden een muur. Nu om de woeste Schotten buiten het Romeinse gebied te houden. Maar toch een muur. Sommige dingen zijn kennelijk van alle tijden.

Het is nu bijna een jaar geleden dat ik benaderd werd door de socioloog Herman Vuisje. Samen met de fotografe Marian van Veen hadden ze een prachtig boek samengesteld over deze muur. De Hadrians Wall. En het leek hun een goed plan als wij hier een reis van zouden maken. En soms is een plan ook echt een goed plan. Na een stevige voorbereiding nu op reis. Best ook wel comfortabel. Een speciale bus brengt ons van het centraal station in Amsterdam naar de terminal in IJmuiden. Daar aan boord. De kamers, of ik moet eigenlijk zeggen de hutten betrokken en dan een heerlijk buffet diner. Wat een keuze. Het is ook hier weer de kunst van het weglaten.

Daarna namen Herman en Marian ons mee in hun avonturen die ze beleefd hebben bij hun onderzoek naar de muur. Het zijn echte vertellers. Dat beloofd wat voor deze week. Ook de geschiedenis van de muur kwam langs. De keizer die het verordende. En dan gebeurde het ook. Ook veel Bataven waren hierbij betrokken. Daar weer de onmisbare relatie met onze landen. Deze inleiding gaat gevolgd worden door mooie bezoeken, wandelingen, ontmoetingen. Kortom een reis om naar uit te kijken. Maar eerst nog een paar uurtjes varen over een prachtig kalme zee. We reizen de zon achterna die langzaam steeds verder zakt naar de horizon van water.

donderdag, 11 mei 2017 10:31

VOC-dag

Geschreven door

Gisteren wel een bijzondere dag. ’s Morgens een opa-morgen, werken aan mijn Vrolijke Opa Certificaat (VOC), ’s middags met een groep leden van de VEB in het Nationaal Archief over de VOC en ’s avonds een lezing in Doesburg over de het VOC land Zuid Afrika.

De VOC blijft toch een spannend verhaal tussen ondernemerschap, oorlog, avontuur, slavernij en wat al niet. Steeds bij dit onderwerp het gevoel dat je in een zweefmolen zit en steeds weer andere aspecten van hetzelfde onderwerp vanuit een andere gezichtshoek ziet. En dan ook nog jezelf verplaatsen in de tijd waarin het gebeurde. Een tijd met heel andere inzichten. Om een voorbeeld te noemen, aan het eind van de 16e eeuw waren er meerdere voorcampagnieën met stevige onderlinge concurrentie. Vandaag zeggen we dan: goed voor de consument, die betaalt een lage prijs voor de producten die aangeboden worden. Maar wat doet de overheid in 1602. Die organiseert kartelvorming door de oprichting van de VOC. Het is een van de voorbeelden die je steeds dwingen te schakelen tussen toen en nu. Maar juist dat houdt geschiedenis zo machtig interessant.

We deden een middag in het Nationaal Archief voor leden van de VEB. Een mooie en vooral interessante lezing van onze historicus Tristan Mostert gaf een mooi overzicht van de VOC. Best ook wel weer veel lessen. De VOC die zich oorspronkelijk wilde beperken tot handelsposten in Afrika en Azië en zeker niet uit was op koloniën. Doelstelling om zich verre te houden van de lokale of regionale politiek. Maar dat bleek onmogelijk. Men werd de politiek ingezogen. Soms vroegen landen om hulp tegen bv. de Portugezen. Maar daar stond dan wel weer iets tegenover. Bv. een monopolie op de uitvoer van specerijen. En wat dan te doen als de afspraak niet helemaal na werd gekomen. Dan sancties, maar daar heb je we weer soldaten voor nodig. Kortom het breidt zich uit. Achteraf zo herkenbaar! En de VOC registreerde alles, tot in de kleinste details. Daarom zo’n mooie tentoonstelling in het Nationaal Archief. Veel documenten en kaarten, maar ook veel voorwerpen in bruikleen van andere musea. Er hangt een kaart uit het midden van de 16e eeuw. West Europa en de Atlantische Oceaan staan er op. Die kaart is nagemeten met de huidige technieken en er komt een nauwkeurigheid uit die werkelijk verbazingwekkend is. Wat een vakmanschap, sterrenkunde was in die tijd aanwezig! In het depot van het Archief kregen we inzage in originele documenten. Scheepslijsten, inventaris, betalingen aan de bemanning. Lijsten gingen er mee met stalen van wat moest worden ingekocht op kleur en hoeveelheid. Dichter bij de VOC kun je niet komen!

’s Avonds in het prachtige stadje Doesburg verzorgde Bas Kromhout voor ons een lezing over Zuid Afrika. Hier 400 jaar relatie met Nederland. Hij gaf een prachtig overzicht van de ontwikkelingen in dat land. Van Jan van Riebeeck tot nu. En natuurlijk kwam de beroemde zoon van Doesburg: Gordon, ook langs in het verhaal. Belangrijk te zien dat hij wel waarschuwde tegen misstanden en daar ook over schreef, maar uiteindelijk hield de geschiedenis toch haar loop.

zaterdag, 06 mei 2017 19:41

Paleis Het Loo

Geschreven door

Het doet toch wel vreemd aan als je in de tuinen van het Loo opeens in de tuin des Konings een grote Franse lelie in het perk ziet liggen. Een eerbetoon van Willem III aan Lodewijk XIV? Nee zeker niet. Eerder het tegendeel. De Franse lelie komt voor in het Britse wapen. Want heel lang geleden heerste Engeland over een groot deel van Frankrijk. Denk maar aan de geschiedenis van Jeane d' Arc. En zo had Willem het recht, als koning van Engeland de Franse lelie te gebruiken.

We waren op het Loo op de laatste dag van onze reis over Oranje tegen de Zonnekoning. Nee het is geen Versailles, moet je ook niet willen vergelijken, maar wel heel aangenaam om er te zijn. Overzichtelijk maar toch ook prachtig. Ontworpen en ingericht door Daniel Marot klopt het helemaal. Barok tot in de kleinste details uiggevoerd. En in het paleis weten ze ook in alle ruimtes bloemstukken te plaatsen die volledig harmoniëren met de inrichting van die zaal.

Het was een waardige afsluiting. In dit paleis kwam de geschiedenis van Willem en Mary volledig tot z'n recht. Hun vertrekken, de schilderijen die vertellen, de familieportretten die ons hielpen om Willem III te plaatsen in de lijn van de Nassaus.

Ook van de stadhouders, koningen en koninginnen die na Willem III zijn gekomen is er een ruimte ingericht die steeds iets persoonlijks vertelt. De laatste waar een ruimte voor is ingericht is koningin Wilhelmina. Ontroerend is daar de "verzetstafel" die ze zelf heeft ingericht met foto's en aandenken van verzetstrijders uit de tweede wereldoorlog.

Met een toepasselijke princesselunch sloten we ons bezoek aan het Loo af en daarmee tevens deze mooie reis. Luc kreeg een staande ovatie voor zijn prestaties als reisleider en dat was ook echt verdiend!

Zover ik het kon waarnemen ging ieder voldaan en met een hoofd vol nieuwe indrukken weer huiswaarts.

vrijdag, 05 mei 2017 19:37

Brussel

Geschreven door

De belangrijkste reden waarom wij Brussel hebben opgenomen in de reis is de Grote Markt. U zult zeggen: altijd mooi. Ja, maar dat het zo mooi is heeft alles te maken met Lodewijk de XIV. Zijn legers vielen in 1695 Brussel aan met een hevig bombardement op de benedenstad. We zagen een kogel hiervan nog in de binnenmuur van de Saint Nicolas kerk. De Grote Markt en honderden huizen brandden af. Direct werd het herstel ter hand genomen en binnen een paar jaar was er een nieuwe Grote Markt. Doordat er regels waren gesteld aan uiterlijk en te gebruiken materialen kreeg het het uiterlijk wat het nu heeft. Vooral de gilden presenteerden zich in prachtige versieringen die alle relatie hadden met hun beroepsgroep.

We bezochten het broodhuis, waar nu het stadsmuseum in is gevestigd. Onze gidsen lieten ons veel zien van de stadsgeschiedenis. Prachtige maquettes gaven een goed beeld van de ontwikkeling van de stad. 

Hierna de wandeling naar de bovenstad. Van oudsher het domein van de adel en het regeringscentrum. Het oorspronkelijk paleis op de Coudenberg is niet meer. Door brand grotendeels verwoest en later met de grond gelijk gemaakt. Of beter gezegd het maaiveld is aanzienlijk gestegen door al het puin wat hier kwam te liggen. Inmiddels is het een archeologische site waar de kelders en ondergrondse ruimten weer toegankelijk zijn gemaakt. Je krijgt een goede indruk van de enorme afmetingen van kapel en grote zaal. Bijzonder te bedenken dat in deze zaal ooit Karel V afstand deed van de troon leunend op Willem van Oranje. De Nassaus hadden ook een prachtig paleis in de bovenstad. Daarvan is alleen nog een stuk van de kapel over, die nu is geintegreerd in de grote biblotheek van Brussel.

Een bezoek aan de kathedraal mocht niet ontbreken. De prachtige gebrandschilderde ramen met historische taferelen. 

Bij het terugwandelen naar het centrum werd er aandacht gegeven aan de periode 1815 - 1830. De periode dat België en Nederland samen waren. Vooral 1830 is nog zichtbaar aanwezig. Ook hier weer verschil in visie. Waar Nederland spreekt over de Belgische opstand, spreken de Belgen over hun vrijheidsstrijd. De gesneuvelden worden dan ook als helden en martelaren herdacht. Het zijn juist deze confrontaties die de geschiedenis zo machtig interessant maken. En dat maakt ook dit soort reizen zo interessant omdat je die verschillende visies door lokale historici hoort vertellen.

Pagina 1 van 5