Printversie / pdf

De naam Europa

De naam Europa werd al in de oudheid gebruikt als geografische aanduiding voor dit continent. In die tijd kende men nog maar drie continenten: Afrika het oercontinent, Azië de beschaafde wereld en Europa het Avondland. Vermoedelijk is uit deze laatste term ook de naam Europa ontstaan. Het Semitische woord ‘erebu’ betekent ‘ondergaan’ (van de zon). Een andere verklaring voor de naam Europa komt uit het Grieks: ‘eurys’ = wijds en ‘ops’ = gezicht. Er bestaat ook een aardige mythe waarbij de naam Europa wordt verklaard uit de ontvoering van de mooie prinses Europa door de god Zeus. Vermomd als stier verleidde hij de Fenicische prinses, toen zij met haar vriendinnen op het strand speelde, om op zijn rug te klimmen. Daarop liep de stier de zee in en zwom weg met Europa op zijn rug. Zeus bracht haar op Kreta aan land waar hij deze verleiding voort zette.

Voor de liefhebbers van Griekse mythologie: uit deze verbintenis kwam onder andere Minos, de grondlegger van de Minoïsche beschaving. Zijn dochter heette Ariadne en zij komt weer voor in het bekende verhaal van het Labyrint waarbij ze de held Theseus helpt te ontsnappen uit het doolhof. Door hem een lange draad mee te geven kon hij na het gevecht met het monster de uitgang weer terugvinden. Vermoedelijk komt de naam van prinses Ariane hier weer vandaan.

Overigens komt Europa in woord en geschrift pas als het ware officiëel in gebruik rond 1600, toen de behoefte ontstond om dit continent aan te duiden met deze naam. Er waren namelijk nieuwe continenten ontdekt.

Rome

Voortbouwend op de Griekse en Fenicische beschavingen, is het Romeinse Rijk de eerste beschaving dat het grootste deel van Europa bevat. Daarmee is Rome met recht de eerste Europese hoofdstad te noemen. Door hun intelligente manier van wegenbouw was het ook mogelijk om honderden jaren lang dit immense rijk vanuit deze hoofdstad te regeren. Eén van de belangrijkste invloeden van de Romeinen tot op de dag van vandaag is wel hun visie op het rechtssysteem. Ons huidige rechtssysteem is voor een groot deel gebaseerd op de principes van het natuurrecht die door Romeinse juristen in de eerste eeuwen van onze jaartelling zijn beschreven. In de Franse Tijd werd het Nederlandse ‘gewoonterecht’ vervangen door het Franse civiele recht wat deels op het Romeinse recht gebaseerd is. Angelsaksische gebieden bleven vasthouden aan het gewoonterecht. Dit verschil is tegenwoordig nog steeds zichtbaar in de juryrechtspraak die sommige Angelsaksische gebieden kennen en de rechter die de uiteindelijke beslissing neemt zoals in Nederland. De ruïnes van de Basilica Maxentius op het Forum Romana in Rome herinnert nog aan de Romeinse rechtspraak.

Een ander Europees monumentje die we tegenkomen op het Forum Romana is de Milliarium Aureum. Deze in het jaar 20 door keizer Augustus opgerichte mijlpaal geeft het beginpunt aan van alle Romeinse wegen. Er bestaan zelfs spreekwoorden in onze taal die zeggen: ‘er zijn vele wegen die naar Rome leiden’ en ‘zo oud als de weg naar Rome’. Veel landen hebben dit beginpunt of nulkilometerpunt overgenomen voor het meten en nummeren van hun hoofdwegen. Zo bevindt zich in Washingthon dit nulpunt vlakbij het Witte Huis en in Parijs is voor de ingang van de Notre Dame een steen ingemetseld met de naam Point Zero.