Auteur: V. Meerdink, geplaatst: 25 september 2007
1938 de conferentie van munchen
Op verzoek van de Britse premier Neville Chamberlain en door bemiddeling van Benito Mussolini kwamen op 29 en 30 september vier grote mogendheden bijeen. Groot-Brittannië, Italië, Duitsland vertegenwoordigd door Adolf Hitler en Frankrijk vertegenwoordigd door Édouard Daladier, bespraken de actuele politieke situatie in Europa. De vier diplomaten gingen een transactie met elkaar aan om de garantie op vrede te bewaren, dit ideaalbeeld van Appeasement bleek echter een illusie en slechts uitstel van executie want de Tweede Wereldoorlog liet niet lang meer op zich wachten. Toen wetenschappers na 1945 de Tweede Wereldoorlog trachtten te verklaren luidde het voornaamste punt van kritiek dat de concessiegerichte politiekvoering ten tijde van de Conferentie van München een grote bijdrage had geleverd aan de politieke ontwikkeling na 1938. München was precies het voorbeeld hoe het niet moest, met alle gevolgen van dien. Wat ging er precies mis tijdens de Conferentie van München?
Om een oorlog af te wenden gingen Chamberlain, Mussolini en Daladier tenslotte akkoord met de door Hitler geëiste overname van het Tjechoslowaakse Sudetengebied. Daarnaast werd bepaald dat een deel van het Slowaakse grondgebied aan Hongarije moest worden afgestaan (in Slowakije leefden circa 700 000 Hongaren), terwijl de rest van Slowakije autonomie verwierf op 6 oktober 1938. De Tjechoslowaakse autoriteiten berustten zich in dit besluit onder druk van de Westerse mogendheden. De door Chamberlain en velen anderen gekoesterde hoop dat door deze concessie aan Hitler de vrede in Europa gewaarborgd zou blijven en een nieuwe politieke ordening van het werelddeel niet lang meer op zich zou laten wachten werd niet vervuld. Dat bleek in maart 1939 toen Hitler in strijd met de gemaakte afspraken de Tsjechische rompstaat vernietigde. Onder druk van Adolf Hitler riep Slowakije op 14 maart 1939 de onafhankelijkheid uit, maar door de beperking van de binnenlandse en buitenlandse politieke speelruimte was het land niet veel meer dan een vazalstaat van het Derde Rijk. Zo werden militaire zones door Duitse troepen bezet en kreeg Franz Karmasin als leider van de Duitse ‘Volksgruppe’ een bijzondere positie, evenals de ‘volksduitsers’, die een speciale status verwierven. Bovendien verkregen de Duitsers in Slowakije een sterke economische positie. Slowakije sloot zich in september aan bij Duitsland in de aanval op Polen.
Een niet voorzien bijkomstig probleem was dat de Sovjet-Unie zeer wantrouwig kwam te staan tegenover Frankrijk en Groot-Brittannië. Het land was niet voor de conferentie uitgenodigd en Stalin vermoedde dat de Westerse mogendheden Duitsland totale vrijheid hadden verschaft in het Oosten in ruil voor een niet-aanvals contract. Het gevolg van deze politieke paranoia kwam tot uiting in Stalins toenadering tot Duitsland wat leidde in het opzienbarende Molotov-von-Ribbentroppact van 23 augustus 1939. Dit politieke dieptepunt voor Groot-Brittannië en Frankrijk werd later als direct gevolg geacht van de ‘mislukte‘ Conferentie van München. De Appeasementpolitiek had jammerlijk gefaald en Hitler had daar op een slimme wijze misbruik van gemaakt.
Is de Conferentie van München tegenwoordig nog een open wond in de politiekvoering? Tot op de dag van vandaag duiken de termen ‘München’ en’ Appeasement’ nog op in de diplomatieke argumentatie. Of het nu ging om Jalta in 1945, om Trumans start van de Koude Oorlog dat resulteerde in de gewelddadigheden in Korea en Vietman, om de Cubacrisis in 1962 of actuele conflicten in het Midden-Oosten , de vrede blijft ondanks vele goedbedoelde pogingen, helaas moeizaam te bewaren.
Geraadpleegde literatuur:
Schaper, B.W., Het trauma van München (Amsterdam/Brussel 1976)
WinklerPrins Encyclopedie
Printbare versie>>
